مقالات

سنگ های کلیه و مجاری ادراری

سنگ کلیه

بسیاری از مراجعین اورژانس با شکایت درد پهلو یا شکم، موارد با سابقه سنگ کلیه یا اولین تجربه سنگ کلیه هستند. در مقاله زیر علایم بالینی و نکاتی راجعه به سنگ های ادراری می آموزیم.

 

جنس سنگ های کلیوی و مجاری ادراری

۸۰٪سنگ ها، سنگ‌اگزالات کلسیم و مابقی اسید اوریکی، استرووایت، سیستینی می باشد. بیشترین محل انسداد UPJ , UVJ می باشد. افزایش مصرف ویتامین c در آقایان باعث افزایش ریسک تولید سنگ می شود.

 

ریسک فاکتورهای تغذیه ای برای ایجاد سنگ های کلیوی و مجاری ادراری

برای تولید سنگ اگزالات کلسیم که شایعترین سنگ می باشد مصرف کم کلسیم، مصرف بالای اگزالات، مصرف زیاد پروتئین حیوانی، کاهش مصرف پتاسیم، افزایش مصرف سدیم، کاهش مصرف مایعات، سابقه قبلی سنگ، سابقه خانوادگی، دیابت، چاقی مفرط، نقرس، فعالیت ورزشی شدید، عمل جراحی گوارش (بای پس معده،bariatric،سندرم روده کوتاه) می باشد. طبق تحقیقات سابقه سنگ، در سال اول ریسک ۱۵٪، ۵سال ۳۵-۴۰٪ ، ده سال ۵۰٪ افزایش میدهد.

 

علایم بالینی بیماران سنگ های کلیه و مجاری ادراری

۱.درد تیپیک شدید پهلو (به علت کشش کپسول ژروتای کلیه به دنبال پس زدن ادرار به کلیه ) با انتشار به کشاله ران و ناحیه تناسلی است.

پیشنهادی  توصیه های بعد از جراحی داخل دهان

محل درد نشان دهنده محل انسداد توسط سنگ‌ است. درد flank (پهلو) به علت سنگ در لگنچه یا ابتدای حالب، درد ناحیه اینگویینال (کشاله ران) بعلت سنگ در انتهای حالب است.

۲.تهوع و استفراغ

۳.تکرر یا احتباس ادرار

۴.درد مبهم شکمی

۵.هماچوری (خونی شدن ادرار یا پررنگ‌شدن ادرار) ولی نبود هماچوری رد کننده سنگ نیست.

 

سنگ کلیه و مجاری ادراری

 

تشخیص افتراقی در بیمار با درد مشابه سنگ کلیه و مجاری ادراری

۱.خونریزی ادرار به علت کانسر مثانه و مجاری ادراری

۲.درد کلیوی به علت renal cell carcinoma

۳.پیلونفریت

۴.حاملگی اکتوپیک (نابجا)

۵.تورشن یا پارگی کیست تخمدان

۶.دیسمنوره (دردهای دوران قاعدگی)

۷.دایسکشن یا آنوریسم آئورت شکمی (مهمترین تشخیص افتراقی و حیاتی )

۸.آپاندیسیت

۹.انسداد حاد روده

۱۰.دیورتیکولیت

۱۱.کله سیستیت

۱۲.ایسکمی مزانتر

۱۳.زونا ناحیه پهلو ها

۱۴.بیماران opium addict  که هماچوری و درد را تقلید می کند.

 

 

تشخیص و درمان سنگ کلیه در اورژانس

 

۱.قدم اول تجویز مسکن

بهترین انتخاب NSAID ها (کتورولاک، دیکلوفناک، ناپروکسن، ایندومتاسین) که در مقایسه با مخدر همانقدر موثر است و با کاهش نسبی فیلتراسیون کلیه باعث کاهش فشار کپسول ژروتا و کاهش اسپاسم و کاهش درد میشود و اثرات جانبی مخدر یا احتمال اعتیاد ندارد.در اورژانس در صورت عدم کنترااندیکاسیون، کتورولاک با شروع دوز ۳۰ میلی گرم و ادامه به ۶۰ میلی گرم وریدی تجویز می شود. درصورت نیاز به تجویز مخدر ها هیدرومورفون یا مورفین با دوز های موثر شروع شود. لیدوکایین با دوز ۱/۵mg/kg در موارد مقاوم به درمانهای استاندارد توصیه شده است.

 

۲.انجام سونوگرافی اولیه بر بالین بیمار توسط متخصص طب اورژانس

به جهت بررسی هیدرونفروز کلیه ها (ورم کلیه)، بررسی شکم و لگن از جهت سایز آئورت شکمی، بخصوص در سنین بالاتر از ۴۰ سال به علت تشخصی افتراقی بسیار مهم و حیاتی است. بررسی مایع آزاد، آپاندیس، رحم و ضمائم و کیسه صفرا از جهت رد کردن تشخیص افتراقی ها اهمیت دارد.

پیشنهادی  اثربخشی واکسن سینوفارم در کودکان 3 تا 11 ساله

۳.تست های آزمایشگاهی

تست حاملگی برای همه خانم های سنین باروری، تست آنالیز ادراری U/A و چک کراتینین کمک کننده است. CBC اغلب لکوسیتوز دارند و اهمیت درمانی ندارد.

۴.سی تی اسکن بدون کنتراست

دقیق ترین و حساس ترین تست تشخیصی سنگ و رد کردن تشخیص های افتراقی است. افراد جوان، سالم، پایدار با سابقه سنگ کلیه نیاز به تصویربرداری اورژانس نیست. درصورت نبود سی تی اسکن، جایگزین نسبتا خوب ولی نه کاملا دقیق‌سونوگرافی و گرافی شکم است. درصورت یافتن هیدرونفروز خفیف توسط طب اورژانس و کنترل درد و بهبود علایم نیازی به سی تی اسکن اورژانسی نیست و‌احتمال زیاد سنگ ریز است. طبق نظر انجمن اورولوژی امریکا همه بیماران با اولین تجربه دردهای سنگ کلیه بایستی سی تی اسکن شوند. در زنان باردار سونوگرافی انتخابی است.

تعیین تکلیف بیماران

اغلب بیماران با بهبود علایم و آزمایش خوب و عدم عفونت ادراری، با دستورات مسکن خوراکی و ‌Medical explosion therapy (MET) مثل تامسولوسین(این دارو در سنگ ۵-۱۰میلیمتر حالب بسیار موثراست) ترخیص میشوند.

فالوآپ اورولوژیست طی یک هفته انجام شود. درصورت تب، اختلال عملکرد کلیه، urosepsis، بستری و‌ درمان آنتی بیوتیک، اگر سنگ بالای۱۰میلیمتر باشد، آنوریا، AKI مشاوره اورولوژی urgent جهت استنت گذاری انجام شود.

سنگ های ۵-۱۰میلیمتری حالب با درمان تامسولوسین طی۴ هفته اغلب دفع می شوند و درصورت عدم دفع ESWL (سنگ شکنی) میشوند

 

 

منابع:

Uptodate
Tintinalli’sEmergencyMedicine2019


									

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *